Uiteenzetting op persconferentie van 12 oktober 2004

Volgende tekst is een uiteenzetting die we hielden op de persconferentie voor het behoud van het emancipatiebeleid van Antwerpen. U mag deze tekst of delen uit deze tekst overnemen of afdrukken (voor niet-commerciële doeleinden) met verwijzing naar de bron (www.feminisme.be/fcpoppesnor) en de auteurs (Diny Van Beylen en Sara S'Jegers). Graag ook een seintje wanneer u de tekst of delen van de tekst gebruikt (fcpoppesnor@tiscali.be).

FC Poppesnor - ofwel Feministisch Café Poppesnor - is een initiatief dat slechts een paar maanden geleden in Antwerpen het levenslicht zag. Wij organiseren maandelijks een discussie- of informatieavond over een bepaald thema bekeken vanuit feministische invalshoek. Soms is het een workshop, soms een soort van lezing, maar dan één waar er meer dan bij doorsnee lezingen plaats is voor vragen en interactie en voor een informele cafédiscussie achteraf.

Het feministisch café is opgericht door een aantal jonge vrouwen, vanuit een nood en verlangen aan een ontmoetingsplaats voor mensen die met feminisme bezig zijn. Een plaats waar inhoudelijk nagedacht kan worden over thema's die voor ons belangrijk zijn, en van waaruit nieuwe samenwerkingsverbanden kunnen ontstaan. Volgens ons bestaat er ook nood aan meer informatie over feminisme en de vrouwenbeweging, waar veel te vaak van beweerd wordt dat ze op sterven na dood zijn. Hoewel het woord 'feminisme' taboe is voor heel veel mensen, willen wij die term juist heel expliciet en bewust in de mond nemen en het als politieke strijd en denkgoed terug op de agenda plaatsen.

Feminisme is voor ons zowel theorie als praktijk. Deze koppeling is noodzakelijk willen we een hedendaags en actueel feminisme bekomen. Volgens ons is feminisme een broodnodig instrument, net omdat het zich altijd heeft gebogen over machts-verhoudingen en altijd gestreefd heeft naar de gelijkwaardige behandeling van alle mensen. Ik zeg alle mensen, omdat feminisme volgens ons niet alleen de machtsrelaties tussen mannen en vrouwen moet onderzoeken en aan de kaak stellen, maar ook allerlei andere machtsrelaties en -misbruiken moet ‘op-snorren’ en belichten. In een tijd van verrechtsing en sociale uitsluiting op heel wat terreinen is het (voor ons) dan ook belangrijk om te kijken hoe ook vrouwen en mannen die zich niet persé feministisch noemen, omgaan met bepaalde vormen van onderdrukking en uitsluiting. De lessen uit de feministische bewe-ging kunnen dan ook van pas komen bij het analyseren van die onderdrukking en uitsluiting.

Het is duidelijk dat we in een klimaat van verrechtsing leven. Dat betekent volgens ons dat er een gevaar bestaat dat moei-zaam verworven rechten teruggeschroeft worden. “De rijken worden rijker, de armen worden armer” klinkt misschien cliché, maar is anno 2004 meer dan ooit van toepassing. Het is typerend dat bepaalde groepen (zoals vrouwen of 'allochtonen') steeds weer systematisch uit de boot vallen in een rechtser wordende maatschappij. Het stilletjes wegkwijnen van de Dienst Emancipatie van Antwerpen lijkt daar een treffend voorbeeld van. We denken dat een Dienst Emancipatie en een Emancipatiebeleid in zijn geheel een beslissende invloed kan hebben op het leven in een stad waar discriminatie, seksisme, racisme, uitsluiting meer dan ooit aan de orde van de dag zijn. Gelijke kansen mogen dan al bestaan op papier: in de praktijk is er nog enorm veel werk. Het is net daar dat een Emancipatiebeleid en in het bijzonder een Dienst Emancipatie een centrale rol te vervullen heeft.

Wij zouden willen beklemtonen dat 'gelijke kansen' hebben niet meteen betekent dat je ook in de gelegenheid bent om die te grijpen. In die zin vinden we de term 'gelijke kansen' erg misleidend. Niet enkel een structurele achterstelling (zoals armoede), maar ook een impliciete of expliciete mentaliteit van seksisme en racisme liggen vaak aan de basis van het feit dat iemand bijvoorbeeld telkens weer naast een job grijpt. Zolang er ook maar een restje seksisme of racisme in de geesten van de mensen blijft rondwaren, is een doorgedreven Emancipatiebeleid nodig. Toch zien we dat de bezigheden en dus ook het potentieel van de Dienst Emancipatie worden afgezwakt tot op nul.

Vaak wordt gezegd (en dit is eigenlijk al decennia lang aan de gang) dat feminisme, een vrouwenbeweging of een emancipatie-beleid “niet meer nodig” zijn, omdat “alles toch al bereikt” is. De claim dat een Emancipatiebeleid niet meer nodig is, is volgens ons danig overroepen. Je hoeft maar rond te kijken op straat om te zien dat mannen en vrouwen nog steeds niet op gelijke voet door het leven gaan. Bovendien hebben wij door het opstarten van het feministisch café gemerkt dat er nog heel wat men-sen de nood van feminisme en een vrouwenbeweging blijven inzien. Sterker nog, we merken dat er een heleboel jonge mensen zijn die zich actief met feminisme bezighouden.

Die vrouwenbeweging of dat feminisme ziet er weliswaar anders uit dan in de jaren zeventig, net zoals een emancipatiebeleid met haar tijd mee zou moeten gaan. Maar dat de tijden veranderen, betekent niet - in tegenstelling tot wat velen schijnen te denken - dat er ook op alle vlakken ‘vooruitgang’ is. Voor de positie van vrouwen zouden wij op sommige vlakken dan ook het tegendeel beweren.

We geloven dat de term feminisme dan ook haar subversieve karakter behouden heeft - feminisme blijft “een vies woord” - net omdat haar eisen de heersende norm blijven uitdagen. Wij, van Feministisch Café Poppesnor, zouden willen vragen aan de mensen die verantwoordelijk zijn voor het uittekenen van het Emancipatiebeleid van Antwerpen, om niet te zwichten voor sommige van die heersende normen. Een degelijk emancipatiebeleid moet zich volgens ons richten op vrouwen, en moet aandacht hebben voor alle situaties waar die vrouwen in verkeren: zijn het witte vrouwen? zwarte vrouwen? islamitische vrouwen? lesbische vrouwen? arme, blinde, jonge of oude vrouwen? enz. Vrouwen worden geconfronteerd met seksisme, racisme, economische en sociale uitsluiting. Die wantoestanden bestaan, nog steeds, ook in Antwerpen. En die problemen vragen oplossingen, vanuit een duidelijk uitgetekend beleid, in samenspraak met het middenveld.

Sara S'Jegers & Diny Van Beylen, FC Poppesnor

terug naar overzicht

Het feministisch café wordt mogelijk gemaakt dankzij de steun van Dienst Emancipatiezaken Antwerpen en Mama Cash!
home contact & mailinglijst français & English